AdaMerOs Herptil Türkiye
Türkiye Kurbağa ve Sürüngenleri Gözlemciliği ve Fotoğrafçılığı Topluluğu
The Amphibians and Reptiles Monitoring & Photography Society in Turkey
YazıYorum
GözlüYorum
TanıYorum
Tartışıyorum
"EN" türler   
"EN" üyeler   
"EN" fotoğraflar   
"EN" iller   
Ana Sayfam Yap Sık Kullanılanlara Ekle Mail Gönder
Ara
Email
Şifre
Şifremi Unuttum | Beni Hatırla
  
 Ana Sayfa
 Fotoğraf Galerisi
 Herptil Forum
 TanıYorum Galerisi
 GözlüYorum Galerisi
 YazıYorum-ÖğreniYorum
 Fotoğraf Arama
 Herptil Türleri
 Türkiye'nin Herptilleri
 İl Portfolyoları
 Etkinlikler ve Duyurular
 Herptil Ansiklopedisi
 Herptil Biyolojisi
 Gözlem ve Fotoğrafçılık
 Kültür ve Sanat
 Hakkımızda
 Topluluk Üyeleri
 Üyelik Başvurusu
 Türk Herpetologlar
 E-Afişlerimiz
 ENGLISH Pages
 ENGLISH e-Posters
 Videolar/Movies
 E-Bülten (THB)
 Bağlantılar
 İletişim
 
  AdaMerOs Kelebek

Türkherptil DKMPGM ile işbirliği yapmaktadır


 

Turkherptil is an affiliated member of Natural Europe Project

Kör Kertenkeleler (Halkalı Kertenkeleler) (AMPHISBAENIA) AMPHISBAENIA Kuyruksuz Kurbağalar (ANURA) ANURA Kertenkeleler (SAURIA) SAURIA Yılanlar (SERPENTES ) SERPENTES Kaplumbağalar (TESTUDINATA) TESTUDINATA Kuyruklu Kurbağalar (Semenderler) (URODELA) URODELA
        Türk Herpetologlar
Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU (1913-1981) - İlk Türk Herpetolog

Türkiye’nin ilk Herpetoloğu olan Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU 1913’de Ödemiş (İzmir)’de doğmuştur. 1932’de İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Tabii Bilimler Bölümüne kaydını yaptırmış ve 1936’da mezun olmuştur. Askerlik hizmetini yerine getirdikten sonra aynı bölümde 1941 yılında asistan olarak göreve başlamıştır. Burada “Sur le métabolisme de la corde nerveuse du ver de tere” adlı tezi ile BAŞOĞLU Zooloji Doktoru ünvanını almıştır***.

Dalaman Devlet Üretme Çiftliği, 1974

1946 yılında BAŞOĞLU, o zamanlar İstanbul Üniversitesi’nde ders veren Alman Profesör Kurt KOSSWIG rehberliğinde, Bodenheimer’ın 1944 yılında yazmış olduğu “Introduction into the knowledge of Amphibia and Reptilia of Turkey” adlı eseri Türkçe’ye çevirmiştir. Bundan sonra BAŞOĞLU Herpetolog olmaya yönelmiş ve “Experiments on the composition of the alveolar air in Testudo graeca and Clemmys rivulata” adlı eseri ile Doçent ünvanını almıştır.

Avrupa’nın değişik bilimsel herpetoloji merkezlerinde yoğun çalışmalarından sonra 1958’de Münih’den Profesör W. HELLMICH ile beraber Doğu Anadolu’da Van Gölü civarıda verimli bir araştırma gezisine çıkmıştır.

1961 yılında Prof. Dr. BAŞOĞLU Bornova-İzmir’de E. Ü. Fen Fakültesi’nin kurucuları arasında yer almış ve 1981 yılına kadar “Sistematik Zooloji Kürsüsü”nün başkanlığını yürütmüştür.

Bütün bu yıllar boyunca bilimsel çalışmaları herpetoloji konusunda olmuş ve kendi yetiştirdiği 6 Zooloji doktoru ile birlikte, Ege Üniversitesi’nde ilk “Türk Herpetoloji Merkezi”ni kurmuş ve organize etmiştir. Şimdi bu merkezin müzesinde, Türkiye’de yaşayan hemen bütün kurbağa ve sürüngen taksonlarından örnekler içeren, 20.000’den fazla bireyden oluşan, büyük ve zengin bir herpetolojik kolleksiyon mevcuttur. Günümüze kadar, yukarıda değinilen 6 doktordan birisi olan Prof. Dr. Şükriye ZALOĞLU, İstanbul Üniversitesi ve Cumhuriyet Üniversitelerinde "Histoloji ve Embriyoloji" konularında çalışıp öğretim üyeliği görevinden emekli olduktan sonra 2011 yılında vefat etmiştir. Diğer 5’i de profesör derecesine yükselmişlerdir. Bunlardan birisi (İbrahim BARAN) 9 Eylül Üniversitesi’ne atanmış ve emekli olmuştur.  Geri kalan 4’ü (Nimet Öktem, Necla Özeti, Abidin Budak ve Mehmet. K. Atatür) ise Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü; üçü Zooloji Anabilim Dalı ve biri Hidrobiyoloji (M.K.Atatür) Anabilim Dalı'ndan emekli olmuşlardır. BAŞOĞLU aynı zamanda Sistematik Zooloji Kürsüsü’ndeki (Günümüzde Zooloji Anabilim Dalı) “Hayvan Fizyolojisi Laboratuvarı”nın kurucusudur.

Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU ile bağlantılı şekilde "İkinci ve Üçüncü Kuşak" akademisyen olan ve halen çalışan/çalışmış Türk Herpetologlar, Doktora bağlantıları ve şu anki durumları (görev yaptıkları üniversiteler). 

Son 20 yılında Dr. Muhtar BAŞOĞLU ve ekibi Türkiye Herpetofaunası’nı çalışmış ve bu çalışmalarının sonucunu topladığı 3 kitap yayınlamıştır. Bu kitaplar:

  • “Türkiye Amfibileri” (1973, Prof. Dr. N. ÖZETİ ile beraber)
  • “Türkiye Sürüngenleri, Kısım I, Kaplumbağalar ve Kertenkeleler” (1977), ve “Kısım II, Yılanlar” (1980)-Prof. Dr. İ. BARAN ile beraber.

Her üç kitap da yeterli düzeyde İngilizce özetler de içerecek şekilde Türkçe yazılmıştır.

BAŞOĞLU’nun en dikkat çekici eseri, şüphesiz Nil Yumuşakkabuklu Kaplumbağası Trionyx triunguis’in güneybatı Anadolu’da da varolduğu keşfiyle ilgili olanıdır, ama aynı zamanda, aşağıda verilen “bilim dünyasına kazandırdığı yeni taksonlar” listesinden de görüleceği gibi, Likya Semenderi Mertensiella luschani ile de yoğun bir şekilde ilgilenmiştir.

                        Eremias velox suphani BAŞOĞLU & HELLMICH 1968

                        Mertensiella luschani atifi BAŞOĞLU 1967

                        Mertensiella luschani fazilae BAŞOĞLU & ATATÜR 1974

                        Mertensiella luscahni finikensis BAŞOĞLU & ATATÜR 1975

                        Mertensiella luschani antalyana BAŞOĞLU & BARAN 1976

BAŞOĞLU diğer birçok ülkeden meslekdaşları ile yaygın bir bilimsel düzeyde ve genellikle samimi kişisel ilişkilere sahipti. Aşağıdaki bilimsel isimlendirmeler onun adına tesis edilmiştir.

                        Anaitis basoglui LATTIN 1955 (Geometridae)

                        Carabus (Procerus) scrabrosus basoglui SCHWEIGER 1962 (Carabidae)

                        Prosicuophora basoglui PUYTORAC & ÖKTEM 1967 (Ciliophora)

                        Lacerta cappadocica muhtari EISELT 1978 (Lacertidae)

                        Ophisops elegans basoglui BARAN & BUDAK 1978 (Lacertidae)

                        Mertensiella luschani basoglui BARAN & ATATÜR 1980 (Salamandridae)

                        Cyrtodactylus basoglui BARAN & GRUBER 1982 (Gekkonidae)

                        Entodinium basoglui ÖKTEM & GÖÇMEN 1996 (Ciliophora)

Başoğlu her yerde herkes tarafından çok sevilen bir kişi olmuş; süregelen sessiz dostluğu, tevazuu ve ister bilimsel projelerde olsun, ister şahsi sorunlarla ilgili olsun her meslekdaşına ve talebesine elinden gelen tüm yardımı sunmadaki kararlılığı ile çok değer verilen bir kişi olarak dikkat çekmiştir. Talebeleri arasında, sadece nazik tavırları için değil, aynı zamanda etkili bir zooloji öğretimine duyduğu heves ile de çok popüler olmuştur.

1941 yılından beri BAŞOĞLU Fitnat hanımla mutlu bir evliliği sürdürmüştür, tek oğulları bir jeolog olan Dr. Şerif BAŞOĞLU’dur. 1980’lere kadar iyi olan sağlığının kötüye gitmesinde 29 Ekim 1980’de eşinin ölümü üzerine yaşadığı şokun büyük etkisi olmuştur. Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU’nun 21 Şubat 1981 tarihindeki zamansız ölümü; yaşam boyunca ideali kendi kurmuş olduğu “Türk Herpetoloji Merkezi”nde etkili bilimsel çalışmalar yapabilecek ve bu işe hevesli bir zoologlar grubu yetiştirmek olan dikkate değer bir herpetolog ve isim yapmış bir hocanın meslek hayatına son vermiştir.

Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU’nun Yayın Listesi

  • 1938 (H. WINTERSTEIN ile): Über den Stoffwechsel des Nervensystems. Kongressber. XV. Internat. Physiol. Kongr. 2:232-233.
  • 1938 (H. WINTERSTEIN ile): Resherches sur le métabolisme d'exitation du systéme nerveux. Arch. Internat. Physiol. 48:349-369.
  • 1944 (H. WINTERSTEIN & F. ALPDOGAN ile): Untersuchungen über die Alveolarluft des Frosches. Rev. Fac. Sci. Univ. Istanbul (B) 9: 171-180.
  • 1945: Three species of Lacertidae, new for Turkey. Ibid. 12: 182-190.
  • 1947: On some varietas of Vipera berus from Nort-Eastern Anatolia. Ibid. 12: 182-190
  • 1950: Turkiye'deki zehirli ve zehirsiz yilanlari ayirt eden baslica dis vasiflar (The main morphological characters to differentiate the poisonous snakes from the non-poisonous ones in Turkey). Biyol. Mecmuasi, Istanbul 1:4-5.
  • 1950: Turkiye'deki bacaksiz kertenkeleler (The legless lizards of Turkey). Ibid. 1:63-65.
  • 1952: Solunuma dair basit bir deney (A simple experiment on respiration). Biyol. Dergisi Istanbul 2:109.
  • 1952: Kurbagada kapiller dolasim (Capillary Circulation in frogs). Ibid. 2:19.
  • 1954: Phrynocephalus helioscopus hakkinda (On Phrynocephalus helioscopus). Ibid. 4:16-17.
  • 1954 Turkiye'nin Scincidae familyasina ait kertenkele cinsleri için bir tayin anahtarı (An identification-key for the lizard genera belonging to the family Scincidae in Turkey. Ibid. 4: 99-103.
  • 1955 (N. OZTURK ile): Istanbul civarindaki gündüz kelebekleri için familyalara kadar bir tayin anahtari (An Identification-key for the butterflies from the Istanbul region, up to family level). Ibid. 5:74-81.
  • 1958 (G. E. FREYTAG ile): Über ein neues Examplar von Mertensiella luschani. Zool. Anz. Leipzig 160:20-25.
  • 1959: Disi bir bukalemun üzerinde müsahedeler (Observations on a female chameleon). Biyol. Dergisi Istanbul 9:35-37.
  • 1959 (H. HELLMICH ile): Auf herpetologischer Forschungsfahrt in Ost-Anatolien. -D. Aquar. Terrar. Ztschr. 12:118-121 & 149-152.
  • 1961 (F. BILGIN ile): On some new specimens of Sand-boa, Eryx jaculus L. from Izmir (Western Anatolia). Ann. Mag. Nat. Hist. London (13) 4: 557.
  • 1964 (S. ZALOGLU ile): Morphological and osteological studies in Pelobates syriacus from Izmir (Western Anatolia). Senk. biol. Frankfurt 45: 233-242.
  • 1966: Gök taslarinda da canly materyal var midir? (Is there living material on meteors?). Fen Dergisi Ankara 2: 129.
  • 1967: On a third form of Mertensiella luschani (STEINDACHNER) (Amphibia, Salamandridae). Sci. Rep. Fac. Sci. Ege Univ. Bornova-Izmir No. 44, 8 pp: 5.
  • 1968: Turkiye'nin Eremias'lari hakkinda bugunki bilgimiz (Our present knowledge on the genus Eremias in Turkey. Proc. VI. Turkish Biol. Congr. Izmir p. 181-186.
  • 1968 (W. HELLMICH ile): Eine neue Eremias-Form aus Ost-Anatolien (Reptilia, Lacertidae). Sci. Rep. Fac. Sci. Ege Univ. Bornova-Izmir No. 67, 9 pp.
  • 1970 (W. HELLMICH ile): Amphibien und Reptilen aus dem östlichen Anatolia. Ibid. No. 93, 27 pp.
  • 1970: On two specimens of Eirenis lineomaculata SCHMIDT (Colubridae, Ophidia). Ibid. No. 110, 7 pp.
  • 1971 (N. ÖKTEM ile): Zoofizyoloji Praktikumu (Practicum of Zoophysiology). Ege Univ. Fen Fak. Kitaplar Serisi Bornova-Izmir No. 41, 86 pp.
  • 1972 (I. BARAN ile): A new Report of Trionyx euphraticus (Trionychidae, Testudines). Ibid. No. 144, 7 pp.
  • 1973: A preliminary report about a specimen of Softshelled Turtle from Southwestern Anatolia. Ibid. No. 172, 13 pp.
  • 1973: Deniz kaplumbagalari ve komsu memleketlerin sahillerinde kaydedilen turler (Sea-turtles and the species recorded from the neighbouring countries). Turk. Biyol. Dergisi Istanbul 23:12-21.
  • 1973: Guneybati Anadolu'dan elde edilen bir Trionyx numunesi hakkinda (On a Trionyx specimen from Southwestern Anatolia). IV. Bilim Kongresi, 5.-8. XI. Ankara, p. 1-3.
  • 1973 (N. ÖZETİ ile): Turkiye Amfibileri (The Amphibians of Turkey; Taxonomic list, Distrubution, Key for Identification pp. 127-138). Ege Univ. Fen Fak. Kitaplar Serisi Bornova-Izmir No. 50, 155 pp.
  • 1975 (M. ATATÜR ile): The subspecific division of the Lykian Salamander, Mertensiella luschani (STEINDACHNER) in Southwestern Anatolia. Compt.-Rend. XI Congr. Europ. d'Herpét., Bull. Soc. Zool. France 100, 635.
  • 1976 (I. BARAN ile): The subspecific status of the population of Mertensiella luschani (STEINDACHNER) in the Antalya region of Southwestern Anatolia. Sci. Rep. Fac. Sci. Ege Univ. Bornova-Izmir No. 235, 13 pp.
  • 1976 (M. ATATÜR ile): A new population of the Lycian Salamander, Mertensiella luschani (STEINDACHNER) from Finike in Southwestern Anatolia. Istanbul Univ. Fen Fak. Mecmuasi (B) (1975) 40: 89-93.
  • 1977 (I. BARAN ile): Son bulgulara göre Mertensiella luschani (Urodela, Amphibia) turunun Anadolu'daki cografi irklari (The geoegraphic races of Mertensiella luschani (Urodela, Amphibia) in Southwestern Anatolia. T.B.T.A.K. VI. Bilim Kongr., Teblig Özetleri, p. 252.
  • 1977: Felsefi yönden evrim kurami (Theory of evolution, from the point of view of philosophy). Ege Univ. Fen Fak. Bilimsel Söylesiler Ser., p. 51-58.
  • 1977 (I. BARAN ile): Turkiye Surungenleri Kisim I. Kaplumbaga ve Kertenkeleler (The reptiles of Turkey Part I. The Turtles and Lizards; Taxonomy and distribution, Key for identification, pp. 191-233). Ege Univ. Fen Fak. Kitaplar Serisi Bornova-Izmir No. 76, 272 pp.
  • 1977 (I. BARAN ile): On a collection of Mertensiella luschani atifi (Amphibia, Salamandridae) from Akseki in Southwestern Anatolia. Ege Univ. Fen Fak. Dergisi, Bornova-Izmir (B) 1: 139-144.
  • 1977 (I. BARAN ile): Kuzeydogu Anadolu'da Lacerta agilis (Reptilia, Lacertidae)'in subspesifik durumu (The subspecific status of Lacerta agilis in Northeastern Anatolia). Ibid. 1: 349-360.
  • 1979: The urodelan fauna of Anatolia. Biol. Gallo-Helenica 8: 325-329.
  • 1980 (I. BARAN ile): Turkiye Surungenleri Kisim II. Yilanlar (The reptiles of Turkey Part II. The Snakes; Taxonomy and distribution, Key for identification, pp. 173-190). Ege Univ. Fen Fak. Kitaplar Serisi Bornova-Izmir No. 81, 218 pp. 

***Dipnot: Literatürde sanılanın/bilinenin aksine Prof. Dr. Muhtar BAŞOĞLU hocamızın esas doktora danışmanının Dr. Kosswig değil; Ord. Prof. Dr. Hans WINTERSTEIN olduğu, ancak Dr. Kosswig'in yakın ilgisini, desteğini gördüğü, kadro sıkıntısı nedeniyle de ilkin İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji kürsüsünde çalıştığı öğrencilerinden alınan bilgidir.

FOTOĞRAF ve YAZILARLA PROF. DR. MUHTAR BAŞOĞLU

 

Arazide katık, Amanoslar - 1970 li yıllar

Fındıkpınar yaylası, Mersin - 1970'li yıllar

Şoför Veli Akgöl (Solda) ve Öğrencilerinden, aynı zamanda Söförü Prof. Dr. Abidin Budak ile, 1970'li yıllar

Asistanı Prof.Dr. Abidin BUDAK (solda) ile örnekleme anında, Çamlık-Selçuk - 1970 başları.

 

Asistanları Prof. Dr. Mehmet K. Atatür (en solda), Prof. Dr. Abidin BUDAK (solunda) ve Söför Veli AKGÖL (Sağda) ile arazi pikniğinde, Çine-Muğla, İncekemer, 1973

Nil kaplumbağası (Trionyx triunguis) çalışmaları esnasında, Dalaman Kükürt Gölü Kanalı, 1973.

 

Nil Kaplumbağası şalışmaları sırasında asistanı, emekli Prof. Dr. Mehmet K. ATATÜR ile birlikte, Dalyanköy-Muğla, 1973

Türkiye'nin İlk Doğa Tarihi Müzesi'nde,1973

Kargın Gölü (Dalaman)'da, 1973

 

Dalyanköy-Muğla Arası, 1974.

 

Büyük İskender’in Şükran Plaketi (Gülek Boğazı-Orta Toroslar), 1974.

 

Birgi’deki (Ödemiş, Bozdağ) kabristanından, Kasım 2012

Ölümünün 31nci yılında, 3ncü kuşak herpetologlar (solda Doç. Dr. Dinçer AYAZ, Sağda Prof. Dr. Bayram GÖÇMEN) ve ayrıca 4ncü kuşak herpetolog adayları kabristanını ziyaret ederken, Kasım 2012.

Ölümünün 31nci yılında, yeni kuşak herpetolog adayları (E.Ü.F.F. Zooloji Öğrencileri) kabristanını ziyaret ederken, Kasım 2012

Cumhuriyet Gazetesi 7 Ocak 1985, Köşe yazarı Mustafa EKMEÇİ'nin gözünden bir Doçentin Komunist oluşu.  

*********

Orhan Küçüker (2011): BİLGİ DÜNYASI, 12 (1) 145-159' dan bir alıntı:

"Kosswig’in İstanbul’daki yılları, hem kendisi hem de Zooloji bilimi açısından çok veriml olarak bilinir. Fen Fakültesine bağlı kurulan Hidrobiyoloji Araştırma Enstitüsünün yönetimini de üstlenmiştir. 1951 yılında Baltalimanı’ndaki binaların tamirine başlanmış, laboratuvarlar, idare ve toplantı odaları yapılmış, ayrıca geniş bir kütüphane oluşturulmuştur. Kütüphane ile ilgilenen öğretim üyeleri arasında başta Curt Kosswig olmak üzere Fazıla Şevket Giz, Recai Ermin ve Atıf Şengün de bulunmaktaydı. Biyoloji Enstitüsünün en üst katındaki, Genel Zooloji Seminer Kütüphanesi adını taşıyan salonunda, uzun okuma masaları vardı ve kütüphane ile ilgilenen Dr. Muhtar Başoğlu’nun odasına geçilmekteydi."

-------------------

Yazı: Prof. Dr. Bayram GÖÇMEN

Fotoğraflar: Muhtelif zamanlarda, bir kısmı Hocamızın öğrencisi Emekli Prof. Dr. Mehmet K. ATATÜR tarafından çekilmiştir.

Yayım Tarihi: 17.11.2012

Copyright © 2011 - 2018 AdaMerOs Herptil Türkiye, her hakkı saklıdır.
Bu sitede yayınlanan fotoğrafların ve yazıların hakları ve sorumluluğu sahiplerine aittir.
Fotoğraflar, yazılar ve diğer içeriğin izin alınmadan herhangi bir ortam ve biçimde kullanılması T.C. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası'na göre suçtur.